همه چی درباره تاریخچه جواهر در ایران!

در اکتشافات باستان شناسی می توان نمونه هایی از زیورآلات مسی و رشته های مهره و دانه های رنگی مربوط به عصر مفرغ را مشاهده کرد. این صنایع دستی با ارزش امروزه در موزه ها و تحت حفاظت ویژه نگهداری می شوند.

طبق نتیجه کاوش های باستان شناسی در تورنگ تپه،دین خانه، حسنلو، دیلمان، گوگ تپه و املش، و جواهرات زینتی به دست آمده، وجود صنعت جواهرسازی در ایران شمالی را تائید می کند.

آویزهای ستاره ای، گوشواره های ملیله کاری در اشکال حلقوی، مارپیچ و هلال ماه، انگشترها و گردنبندهای تزیین شده با دانه های عقیق سرخ، مهره های شیاردار طلا، نیم تاج، پولکی و دکمه های تزیینی برخی از این اشیای گرانبها می باشند.

علاوه بر آن جواهرات کاوش شده در شوش به شکل دستبندها، گردنبندهای تزیین شده با مهره های گرمکی شکل و دانه های فاصله انداز وسطی که از طلای توخالی ساخته شده است نشان از قدمت جواهرسازی در ایران زمین دارد. این زیورآلات دست ساز برای استفاده شخصی مردان و زنان به طور عمومی کاربرد داشته است.

اولین نمونه دستبند طلای ایرانی که در انتها به شکل کله شیر می باشد در تپه های مارلیک کشف شد که با نازک کاری و ویژگی های خاص مربوط به دوران هخامنشی بوده است.

آموزش جواهرسازی

بازار فروش مناسب و برگشت سرمایه ای که در جواهرسازی وجود دارد موجب استقبال از این هنر زیبا شده است.
خوشبختانه کلاس های خوبی نیز در این زمینه وجود دارد و شرکت در دوره های جواهرسازی برای عموم آزاد می باشد.

ابتدا کارآموز جواهرسازی باید با خواص عمومی فلزات آشنا شود و از عکس العمل فلزات در مقابل کشش، دما، تغییرات آب و هوایی و اسیدها مطلع شود اهمیت این موضوع در هنگام کار بر روی فلزات گرانبهایی چون طلا و نقره بیشتر احساس می شود.

سپس باید با ابزارهای مربوط به جواهرسازی آشنایی پیدا می کند و در انتها کار با ابزار را فرا گرفته و شخصاً قادر به ساخت نمونه خواهد شد.

سوهان کاری، برش کاری، جوش کاری،پرچ کاری، ذوب فلز و جداسازی، ریخته گری، نوردکاری، خمکاری و موارد بسیار دیگر از اهم آموزش های جواهرسازی است.

با فراگیری این آموزش ها هنرجو قادر به ساخت انواع زیورآلات پرکاربرد و پر فروش خواهد شد.

جواهرات ایرانی باستان

جواهرات و زیورآلات در ایران، از دیرباز حضور داشته اند و ما شاهد قرار گرفتن آن ها بر روی لباس های اقوام مختلف می باشیم. جواهرات باستانی ایران در ابتدا به صورت دانه و مهره های رنگی شکل گرفته اند و به مرور و با گذشت زمان سنگ و جواهر به ارج و قرب بیشتری دست یافتند.

دوران اشکانیان همراه بود با انواع تزئینات و درخشان سازی اشیا در ایران. به همین خاطر بیشتر جواهرات و زیورآلات این دوره از تنوع و شکوه بیشتری برخوردار شدند. جالب توجه است بدانید که در این دوره از ایران باستان طلا و جواهراتی با مقیاس کوچک تر مانند سنجاق، آویز و حلقه ساخته و طرح پردازی می شدند.

اما نمی شود از دوران جواهرسازی ایران باستان صحبت کرد و نامی از ساسانیان نیاورد. عصر ساسانیان را دوره اوج هنر جواهرسازی و طلای ایرانی می شناسند. در این دوره پادشاهان ساسانی و به خصوص هرمز اول و خسرو دوم علاقه وافری به طلا و جواهرات تاج و تخت پادشاهی نشان دادند که با افزایش کیفیت جواهرسازی همراه بود.

به گفته مورخین، طلا و جواهرات دوره ساسانی در جهان نظیر نداشته و موجب حیرت و تحسین همگان بوده است. دستبند دوره ساسانی یکی از جواهرآلاتی است که بسیاری از مردم طبقه اشراف آن دوره از آن استفاده می نموده اند.

عصر طلایی، عصر ساسانی

با بررسی تاریخچه جواهرات در ایران پی می بریم که ساخت جواهرات در ایران بعد از هخامنشیان مدتی کمرنگ شد تا آن که در دوران ساسانیان این هنر بار دیگر رشد پیدا کرد

. از آن پس با توجه به تکنیک های نوین و پیشرفته، همچنین آموزش ها در عرصه طراحی، پیچیدگی و پیشرفت در این صنعت افزایش یافت.

در دوره ساسانی طبقات بالای جامعه، درباریان و اشراف، علاقه مند به استفاده از زیورآلات زینتی شدند و برای تقویت موقعیت اجتماعی شان به استفاده از این جواهرات روی آوردند؛ به طوری که حتی شمشیر ها را نیز از طلا می ساختند.

در طول دوره ساسانیان طلا دیگر فلزی تنها برای ضرب سکه و استفاده تجاری نبود؛ بلکه بهره برداری های متنوعی در ساخت جواهرات و لوازم دیگر داشت و دارایی معتبری برای اشراف به حساب می آمد.

از اساطیر تا ادیان

در تاریخچه جواهرات در ایران تصویرسازی موجودات حماسی یا اساطیری از بیشترین طرح هایی بوده که در دوران قبل از اسلام رواج داشته است؛ برای مثال دستبند عنقا یکی از این موارد است که ابتدا و انتهای آن سر های عنقا، پرنده افسانه ای، قرار گرفته است.

در بین ایرانیان عنقا نمادی از سرزندگی و شادی است. دیگر طرح های زیورآلات آن دوران شامل شیر، مار و اژدها می شود.

با تغییر پارادایم در هنر که به وسیله ظهور اسلام ایجاد شد، آثار هنری و جواهرات متفاوتی پدید آمد. از تغییرات ایجاد شده این جنبش نوشتن نام خلفای اسلامی و بزرگان دینی، عبارات و متن های مقدس اسلامی و آیاتی از قرآن بر جواهرات بود.

امروزه استفاده از الگو های هندسی اسلامی که در صنایع دستی ایران صورت می گیرد یکی دیگر از همان تاثیرات مهم جنبش اسلامی است.

اسامی جواهرات باستانی

هر چند که صنعت جواهرات ایران باستان در ادوار مختلف زبان زد بود با این حال پادشاهان ایرانی تا پیش از دوره ی صفویه به جمع آوری و حفظ جواهرات زینتی و سنگ های قیمتی اقدام نکرده بودند.

آن چه که با عنوان جواهر و زیور آلات از ایران باستان از دوره های قبل از صفویه در موزه ها مشاهده می شود در واقع حاصل حفاری های باستان شناسان می باشد.

• الماس معروف به دریای نور: از جواهرات منسوب به نادر شاه است. ناصرالدین شاه به این موضوع اعتقاد داشت که این جواهر یکی از گوهرهای تاج کوروش بوده است.

• تاج پهلوی
• جقه نادری
• تاج کیانی: این تاج در زمان فتحعلی شاه ساخته شد و اولین تاجی است که پس از دوران ساسانی به این صورت ساخته شده است.
• کره جواهر نشان
• تخت طاووس یا همان تخت خورشید
اینها برخی از معروف ترین جواهرات قدیمی ایرانی هستند که از دوره ی صفویه به بعد به موزه جواهرات ملی ایران ملحق شدند.